Zakres materiału z chemii

Całkowity zakres materiału z chemii

1. Podstawowe pojęcia i prawa chemiczne

Pierwiastki, nazewnictwo i symbole. Budowa atomu, izotopy. Przemiany promieniotwórcze, okres półtrwania. Układ okresowy. Właściwości pierwiastków a ich położenie w układzie okresowym. Masa atomowa, masa cząsteczkowa, mol. Obliczanie mas cząsteczkowych. Układanie wzorów prostych związków chemicznych. Stopień utlenienia, wartościowość. Prawo zachowania masy, prawo stosunków stałych i prawo zachowania pierwiastka. Prawo Avogadro, prawa gazowe. Rodzaje wiązań chemicznych Układanie równań reakcji chemicznych. Obliczenia stechiometryczne. Szybkość reakcji chemicznych. Reakcje odwracalne i nieodwracalne, prawo równowagi chemicznej. Kataliza i katalizatory. Typy reakcji chemicznych.

2. Roztwory. Reakcje w roztworach wodnych

Pojęcie roztworu. Rodzaje roztworów. Stężenie molowe i procentowe. Przeliczanie stężeń roztworów. Reakcje tlenków z wodą. Kwasy i zasady. Dysocjacja elektrolityczna. Stopień i stała dysocjacji. Stężenie jonów wodorowych, dysocjacja wody, pH. Reakcje chemiczne w roztworach elektrolitów. Związki amfoteryczne. Hydroliza soli. Roztwory buforowe, Iloczyn rozpuszczalności.

3. Utlenianie i redukcja

Pojęcie utleniacza i reduktora, przykłady najważniejszych utleniaczy i reduktorów. Reakcje utleniania i redukcji, uzgadnianie równań. Szereg elektrochemiczny metali. Ogniwa galwaniczne. Elektroliza, prawa elektrolizy.

4. Właściwości pierwiastków bloku s i ich związków. Otrzymywanie, właściwości fizyczne i chemiczne (reakcje z tlenem i niemetalami, kwasami, zasadami).

5. Właściwości pierwiastków bloku p i ich związków.Otrzymywanie, właściwości fizyczne i chemiczne (reakcje z tlenem, kwasami, zasadami, tworzenie związków koordynacyjnych).

6. Właściwości pierwiastków bloku d i ich związków.Otrzymywanie, właściwości fizyczne i chemiczne (reakcje z tlenem, kwasami, zasadami, tworzenie związków koordynacyjnych).

7. Węglowodory

Klasyfikacja węglowodorów, szeregi homologiczne, izomeria. Otrzymywanie i podstawowe właściwości węglowodorów nasyconych, nienasyconych i aromatycznych. Reakcje podstawiania i przyłączania. Fluorowcopochodne węglowodorów. Ropa naftowa jako źródło węglowodorów.

8. Alkohole i fenole

Klasyfikacja alkoholi, izomeria. Alkohol metylowy i etylowy, otrzymywanie i właściwości. Alkohole wielowodorotlenowe. Glikol i gliceryna. Hydroksybenzen (fenol) otrzymywanie, podstawowe właściwości, porównanie do alkoholi alifatycznych.

9. Aldehydy i ketony

Otrzymywanie i właściwości aldehydów i ketonów. Utlenianie aldehydów i ketonów.

10. Kwasy organiczne i ich pochodne

Szereg homologiczny kwasów karboksylowych. Kwas mrówkowy i octowy. Wyższe kwasy tłuszczowe, mydła, detergenty. Hydroksykwasy. Reakcja estryfikacji. Znaczenie estrów.

11. Węglowodany

Klasyfikacja węglowodanów. Glukoza, sacharoza, skrobia i celuloza. Podstawowe reakcje węglowodanów.

12. Związki organiczne zawierające azot

Amidy kwasowe, Aminy alifatyczne i aromatyczne. Aminokwasy, klasyfikacja, podstawowe właściwości. Białka, skład pierwiastkowy białek.

13. Tworzywa sztuczne

Reakcje polimeryzacji i polikondensacji. Polietylen i polichlorek winylu. Kauczuk i guma.

 

Polecana literatura

1. „Podręczniki CHEMII do L.O. (zakres rozszerzony) wydane po 2000
2. A. Śliwa (red.), Obliczenia chemiczne. Zbiór zadań z chemii ogólnej i analitycznej nieorganicznej, Wydanie II PWN, Warszawa 1987
3. Z. Galus (red.),Ćwiczenia rachunkowe z chemii analitycznej PWN Warszawa 2005
4. A. Bielański, Podstawy chemii nieorganicznej, PWN, Warszawa 2002, lub 2005
5. J. McMurry, Chemia organiczna, PWN, Warszawa 2012
6. S. McMurry, Chemia organiczna. Rozwiązywanie problemów, PWN, Warszawa 2012
7. P. W. Atkins, Podstawy chemii fizycznej. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2002
8. J. Minczewski, Z. Marczenko, Chemia Analityczna, Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2001, 2005
9. A. Hulanicki, Reakcje kwasów i zasad w chemii analitycznej, PWN Warszawa 1992
10. A. Kozłowska-Róg, Ł. Łańcucki, B. Małecka, A. Małecki, M. Radecka,
M. Wierzbicka, Ogólnopolska Olimpiada O Diamentowy Indeks AGH – Chemia – rozwiązania zadań z lat 2007/08-2013/14, JAK, Kraków 2015